Phân tích »

Nhằm phát huy tiềm năng phát triển, khắc phục những tồn tại bất cập của quy hoạch chung mà thành phố đã phê duyệt năm 2006 và trên cơ sở những đánh giá tổng hợp hiện trạng, TP Cần Thơ đã xây dựng Đồ án điều chỉnh quy hoạch chung đến năm 2030 và tầm nhìn 2050 khẳng định tầm quan trọng và vai trò vị thế mới, sớm đưa Cần Thơ trở thành một thành phố xanh, hiện đại...

Đề xuất cho đô thị mới

Với mục tiêu và tầm nhìn mới, đơn vị tư vấn (Phân viện Quy hoạch đô thị – Nông thôn Miền Nam thuộc Bộ Xây dựng) đã mạnh dạn đề xuất điều chỉnh quy hoạch TP Cần Thơ đến năm 2030 và tầm nhìn 2050 theo mô hình phát triển mới. Theo đó, quy hoạch phát triển không gian TP Cần Thơ được đặt trong mối quan hệ không gian vùng kinh tế trọng điểm ĐBSCL và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Phát triển bền vững, nâng cao chất lượng đô thị và bảo vệ môi trường sinh thái tự nhiên, bao gồm: đất, nước, môi trường sống... Khai thác tiềm năng và các đặc điểm tự nhiên vốn có, duy trì đặc trưng đô thị sông nước, hệ sinh thái miệt vườn, bảo tồn văn hóa và dấu ấn di sản. Hệ thống giao thông kết nối vùng bao gồm đường cao tốc, đường thủy cấp quốc gia, đường sắt, sân bay và cảng biển. Hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp chuyên canh đan xen giữa không gian đô thị và nông thôn.

Theo Đồ án, cấu trúc cảnh quan được coi như một bộ phận chính của cấu trúc đô thị. Cần Thơ được phát triển thành chuỗi các khu đô thị với bản sắc riêng của từng khu, phát triển một đô thị chất lượng cao, có không gian đô thị nén đan xen với mặt nước và dải cảnh quan xanh với quy mô phù hợp. Cấu trúc giao thông đề xuất hệ thống giao thông thủy hỗ trợ cho giao thông bộ. Đầu tư cho giao thông đường thủy có thể tận dụng mạng lưới nước, gắn kết các trục dân sinh của đô thị và nông thôn.

Hình thành hệ thống giao thông đô thị bao gồm các trục chính đô thị là “trục xương sống” quốc lộ 91, các trục ngang vuông góc với sông Hậu, đặc biệt các trục giao thông thủy kết nối các khu đô thị với sông Hậu và vùng phía Tây. Qua đó, tạo một “trục xương sống” không chỉ là cấu trúc lưu thông chính, trục kết nối và phân phối giao thông của thành phố, mà còn là một cấu trúc cảnh quan đô thị. Trục này kết hợp hạ tầng giao thông, các khu giải trí, nền xây dựng cho các công trình công cộng cấp vùng và thành phố, hệ thống thoát nước và chống ngập úng, tạo nên cảnh quan đẹp.

Đơn vị tư vấn cũng đề xuất hình thành một công viên sông Hậu rộng lớn cấp thành phố, cấp vùng bao gồm: các khu vực cây xanh, cảnh quan, sản xuất nông nghiệp kỹ thuật cao và các khu vực công cộng. Đề xuất tôn tạo cảnh quan các nhánh sông vuông góc của sông Hậu (sông Bình Thủy, Cần Thơ, Ô Môn, Thốt Nốt) là nét bản sắc đặc trưng quan trọng của Cần Thơ. Những nhánh sông và các kênh chính này kết nối vùng cảnh quan nông thôn phía Nam với sông Hậu, và là yếu tố quan trọng trong việc cấu trúc lại lãnh thổ. Các vị trí chiến lược dọc các đường thủy là nơi bố trí các công trình công cộng trong các khu vực nông thôn và cung cấp một nhịp điệu của cuộc sống dọc 2 bên sông – liên kết vùng nông thôn và thành thị của Cần Thơ...

Để quy hoạch  đô thị thật sự đạt chất lượng

Với tầm quan trọng và ý nghĩa của điều chỉnh quy hoạch TP Cần Thơ, UBND TP Cần Thơ đã mời các chuyên gia đầu ngành tham gia phản biện Đồ án để quy hoạch phù hợp và sát với thực tế của địa phương. Ông Nguyễn Tấn Vạn, Chủ tịch Hội kiến trúc sư Việt Nam, cho rằng: Đồ án điều chỉnh quy hoạch lần này hướng đến xây dựng hình ảnh đô thị TP Cần Thơ trở thành đô thị kiểu mẫu sinh thái thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH) của vùng. Song, cần quan tâm đến đặc trưng đô thị và chất lượng sống đô thị mang lại cho người dân; khả năng dung nạp và phát triển đô thị, nguồn tài nguyên, năng lực tài chính và nguồn nhân lực, đặc biệt là sức hút đô thị trong tương quan phát triển của đô thị cả nước và quốc tế hơn là thiên về tầm cỡ đô thị.

Các dự án chiến lược ưu tiên của quy hoạch mang tính toàn vùng, lệ thuộc vào nguồn đầu tư Chính phủ, thành phố khó có sự chủ động. Vì vậy, song song những dự án này cần xây dựng dự án chiến lược mang tính chủ động của thành phố để chỉnh trang, nâng cấp đô thị hiện hữu. Chẳng hạn, tập trung tạo ấn tượng, hấp dẫn cho trục đối ngoại của thành phố – tuyến đường Võ Văn Kiệt... Ngoài ra, Đồ án có ý tưởng kiến tạo địa hình ứng phó BĐKH, tuy nhiên chưa có kịch bản, chiến lược cụ thể đảm bảo sự phát triển bền vững. Bởi việc này có thể ảnh hưởng đến điều chỉnh, thay đổi cấu trúc, cơ cấu và cả hình ảnh đô thị...

Theo TS. KTS Phạm Tứ, Hiệu trưởng trường Đại học Kiến trúc TP Hồ Chí Minh, cấu trúc đô thị theo Đồ án còn dàn trải trên một diện rộng, sử dụng diện tích đất lớn; tầm cao, mật độ xây dựng thấp dẫn đến xây dựng đô thị không hiệu quả về mặt sinh thái và năng lượng. Do vậy, nên thu gọn diện tích xây dựng, nâng cao mật độ xây dựng, kéo gần khoảng cách khu đô thị mới và đô thị hiện hữu. Xác định và bảo vệ quỹ đất công nhằm tránh tình trạng “biến mất quỹ đất công”, bởi đây là tình trạng khá phổ biến trong quá trình quy hoạch và điều chỉnh quy hoạch các đô thị hiện nay.

Ngoài ra, tư vấn tham khảo và nghiên cứu mô hình nông nghiệp đô thị - hướng phát triển đô thị trong tương lai và trở thành hiện thực ở một số đô thị châu Âu. Cần có cuộc cách mạng trong vấn đề tham vấn ý kiến cộng đồng để chia sẻ thông tin, tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng dân cư...

Ông Lê Đỗ Mười, Giám đốc Trung tâm Phát triển giao thông đô thị và nông thôn - Viện Chiến lược và phát triển Giao thông vận tải, đề xuất: Đơn vị tư vấn cần tham khảo Quyết định số 11/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển giao thông vận tải vùng kinh tế trọng điểm vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030.

Cần phân rõ tỷ lệ đảm nhận các phương tiện giao thông công cộng có sự tính toán thiết kế phù hợp. Hiện, song hành tuyến cao tốc là tuyến đường gom, có thể sử dụng tuyến đường gom hỗ trợ cho các phương tiện vận chuyển hành khách công cộng kết nối với các trục đô thị có sự kết nối giao thông tốt. Ngoài ra, đồ án cần cập nhật, bổ sung các tuyến nội vùng và quỹ đất dành cho xây dựng hệ thống giao thông...

Theo đánh giá của các chuyên gia, Đồ án lần này có bước đột phá mới với ý tưởng về mô hình đô thị sinh thái kiểu mẫu. Với vị trí chiến lược trung tâm vùng và cấu trúc không gian, cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh trong tương lai, vị thế và vai trò của TP Cần Thơ  sẽ càng được nâng cao...