Phân tích »

Bối cảnh vĩ mô: Ngân hàng bớt khó trong khi doanh nghiệp lao đao

Từ đầu năm đến nay, nền kinh tế nói chung và ngành ngân hàng nói riêng đang phải đối mặt với rất nhiều vấn đề khó khăn như: Tăng trưởng kinh tế và tăng trưởng tín dụng thấp, hàng tồn kho tăng cao, sức tiêu thụ của thị trường không lớn. Hàng loạt các doanh nghiệp đứng trước tình trạng khó khăn về vốn, không ít trong số đó tuyên bố phá sản cho thấy tình hình tài chính ngày càng yếu kém của doanh nghiệp và thiếu sự hỗ trợ cần thiết từ các ngân hàng. Đó là những vấn đề hết sức cấp thiết đối với các ngân hàng cũng như đối với các nhà hoạch định chính sách trong bối cảnh hiện nay.

Trước những khó khăn thách thức chung của nền kinh tế, hoạt động của hệ thống ngân hàng  6 tháng đầu năm đã góp phần hết sức quan trọng vào việc kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Cụ thể, chỉ số lạm phát sau 6 tháng mới chỉ tăng 2,52% so với đầu năm. Cán cân thanh toán tiếp tục được cải thiện tích cực và đã thặng dư 7,5 tỷ USD sau 6 tháng đầu năm. Cũng trong 6 tháng qua NHNN đã nhân đôi được dự trữ ngoại hối nhà nước, gia tăng niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Không những vậy, đến nay thanh khoản hệ thống ngân hàng đã được cải thiện rất tích cực. Các tổ chức tín dụng (TCTD) yếu kém được kiểm soát chặt chẽ và có điều kiện ổn định dần cơ cấu nguồn vốn, từng bước lành mạnh hóa thị trường tài chính. Thanh khoản tốt là tiền đề các TCTD hạ lãi suất huy động và cho vay về mức hợp lý, từng bước đưa tính thị trường vào điều hành lãi suất.

Giải pháp của hệ thống ngân hàng

Ngày 07/07/2012, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình đã yêu cầu các TCTD chỉ đạo các chi nhánh điều chỉnh lãi suất cho vay với khách hàng cũ xuống dưới 15%/năm và thực hiện ngay từ 15/7 tới đây. Với khoản vay mới, lãi suất cho vay áp dụng theo mặt bằng lãi suất hiện hành, nhưng vẫn phải  đảm bảo chất lượng tín dụng.

Trước chỉ đạo của Thống đốc, các ngân hàng đã bắt tay ngay vào việc giảm lãi suất. Sáng ngày 11/7/2012 Chủ tịch HĐQT VietinBank Phạm Huy Hùng đã chính thức công bố VietinBank giảm lãi suất cho vay dưới 15%/năm từ 15/7/2012.

Với động thái này, VietinBank đã thể hiện được vai trò của một Ngân hàng thương mại chủ lực của nền kinh tế, luôn tiên phong, tích cực và thực hiện hiệu quả các chủ trương của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và tiếp sức hiệu quả cho các doanh nghiệp, tăng niềm tin của doanh nghiệp vào hệ thống ngân hàng. Ngoài VietinBank mới đây còn có VietcomBank, SHB cũng đã xem xét điều chỉnh lãi suất cho vay xuống còn tối đa 15%/năm.

Đồng thời, tại cuộc họp báo, Chủ tịch HĐQT VietinBank cho biết VietinBank sẵn sàng cho doanh nghiệp vay vốn lưu động với lãi suất 12%/năm, thậm chí 11%/năm. Hiện nay, VietinBank đang triển khai Chương trình cho vay thu mua tạm trữ 500 ngàn tấn lúa, gạo vụ Hè Thu 2012 với mức lãi suất chỉ ở mức 10,5%/năm, các chương trình cho vay tín dụng mục tiêu, chương trình ưu đãi cho vay các khách hàng chiến lược, khách hàng tốt, tiềm năng có thể tiếp cận vốn vay với lãi suất 10% - 11,5%/năm.

Theo thông tin từ NHNN, tổng dư nợ tín dụng tính đến 30/4/2012 là 2.617.320 tỷ đồng, giảm 0,59% so với cuối năm 2011. Từ đầu năm đến nay, NHNN cũng đã 3 lần cắt giảm lãi suất. Việc giảm lãi suất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh và mở rộng sản xuất kinh doanh là cần thiết và là nhiệm vụ quan trọng.

VietinBank chấp nhận giảm lãi suất để chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp

Theo báo cáo của NHNN, nợ xấu của hệ thống ngân hàng đã lên tới khoảng 10% tổng dư nợ, với con số tuyệt đối cỡ hàng trăm nghìn tỷ đồng. Mới đây NHNN có kế hoạch thành lập công ty mua bán nợ trị giá 100 nghìn tỷ đồng (tương đương 4,8 tỷ USD) để giải quyết đang tình trạng nợ xấu tăng cao như hiện nay.

Hơn nữa, nhiệm vụ cấp thiết bây giờ là phải cứu lấy doanh nghiệp. Đừng để tình trạng doanh nghiệp ngừng sản xuất, phá sản hàng loạt, giảm thiểu số doanh nghiệp sản xuất cầm chừng. Nếu không xử lý được nợ xấu thì ngân hàng sẽ mất vốn dẫn đến lợi nhuận sụt giảm nghiêm trọng trong ngắn hạn, và về dài hạn nếu vẫn để tình trạng nợ xấu gia tăng tiếp diễn có thể dẫn tới tình trạng mất thanh khoản tại các ngân hàng nhỏ, phá sản hay phải sáp nhập với ngân hàng khác. Có thể lấy ví dụ trường hợp HBB phải sáp nhập với SHB vì tỷ lệ nợ xấu lên tới 32% (Dựa trên đánh giá đặc biệt theo quan điểm mức độ rủi ro tiềm ẩn lớn nhất), lợi nhuận trước thuế của HBB âm 4197 tỷ đồng. Hay như vụ việc sáp nhập 3 ngân hàng: Đệ Nhất (Ficombank), Tín Nghĩa (TinNghiaBank), Sài Gòn (SCB) với BIDV. Trong 3 ngân hàng thì SCB có tỷ lệ nợ xấu cao nhất khoảng 12,46% tại thời điểm cuối 2010.

Về việc chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, VietinBank sắp tới nếu điều chỉnh lãi suất cho vay xuống tối đa 15%/năm, chắc chắn lợi nhuận sẽ sụt giảm. Ông Phạm Huy Hùng cho biết, năm nay VietinBank sẽ không có NIM (Net Interest Margin hay tỷ suất lợi nhuận từ hoạt động tín dụng)  cao như năm trước ở mức 4%-5% mà chỉ ở khoảng 2%. “Tuy nhiên, chúng tôi sẽ cố gắng đảm bảo quyền lợi của cổ đông bằng cách tiết giảm tối đa các chi phí, đồng thời cơ cấu lại nợ, thậm chí bán nợ để đạt hiệu quả sử dụng vốn cao nhất. Trong những trường hợp cụ thể, có thể áp dụng chính sách miễn lãi 100%, thậm chí bán nợ với tỷ trọng khoảng 50 – 60% khoản nợ gốc. Đặc biệt là kiểm soát được nợ, khống chế được nợ xấu, quản lý được rủi ro trong hoạt động" ông Hùng nói.

Với chính sách xử lý nợ xấu của VietinBank có thể thấy rằng ưu tiên hàng đầu của ngân hàng là phải cứu lấy doanh nghiệp, tạo mọi điều kiện hỗ trợ các doanh nghiệp. Lợi nhuận của VietinBank có thể vì thế mà giảm sút nhưng điều này lại đóng góp  quan trọng cho nhiệm vụ cứu doanh nghiệp, vực dậy nền kinh tế. Ngoài ra, động thái này cũng VietinBank còn góp phần nâng cao hình ảnh, vị thế của ngân hàng trong con mắt xã hội, doanh nghiệp. Đồng thời mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận được vốn vay của ngân hàng, một bài toán khó mà nhiều ngân hàng đang tìm lời giải.