Phân tích »

Đã qua 1/2 chặng đường của năm 2012, song thu ngân sách là một trong những chỉ tiêu đạt thấp của thành phố, mặc dù đã có nhiều biện pháp được triển khai. Không chỉ thu thấp mà việc giảm thu còn diễn ra ở nhiều khu vực, sắc thuế. Đây cũng là tình trạng chung của cả nước, nhưng điều đáng chú ý là so với một số tỉnh, thành phố lớn, số thu của Hải Phòng quá thấp, đòi hỏi cần sớm có giải pháp thúc đẩy tăng nhanh số thu, đáp ứng nhu cầu chi ngày càng tăng.

Tỷ lệ thu thấp nhất trong nhiều năm qua

Lãnh đạo các ngành Hải quan, Tài chính, Thuế đều cho rằng, chưa bao giờ, số thu ngân sách trong 6 tháng đầu năm của Hải Phòng lại đạt tỷ lệ thấp so với dự toán như năm nay. Giám đốc Sở Tài chính Phạm Thanh Bình cho biết, 6 tháng, ước số thu nội địa của thành phố chỉ đạt khoảng 3433 tỷ đồng, mới đạt khoảng 36% so với dự toán thu cả năm. Trong khi đó, bình quân chung cả nước đạt 42- 43%, Quảng Ninh 43%, Hà Nội 51%... Đây là điều đáng suy nghĩ, bởi Hải Phòng là thành phố Cảng, thành phố công nghiệp, có dịch vụ lớn, càng không thể chấp nhận được khi thu không đủ để cân đối cho nhu cầu chi.

Theo Cục Thuế thành phố, chỉ tính đến hết tháng 5, thu ngân sách giảm 427,2 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2011. Trong đó, khu vực doanh nghiệp (DN) Nhà nước trung ương giảm 126,2 tỷ đồng, DN Nhà nước địa phương giảm 25,5 tỷ đồng; lệ phí trước bạ giảm 135 tỷ đồng; thuế bảo vệ môi trường

(phí xăng dầu) giảm 143,6 tỷ đồng; thu tiền sử dụng đất giảm 60,8 tỷ đồng. Năm nay cũng là năm đầu thực hiện Luật thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, nhưng đến nay hầu hết quận, huyện chưa lập được sổ bộ thuế, chưa tổ chức thu hoặc thu rất ít, vì vậy sắc thuế này cũng giảm tới 18,2 tỷ đồng. Số thu từ các quận, huyện cũng không cao, 5 tháng mới đạt 824 tỷ đồng, bằng 26,5% dự toán pháp lệnh và 24% dự toán phấn đấu, chỉ bằng 79,6% so với cùng kỳ năm 2011.

Số thu Hải quan năm nay cũng không sáng sủa hơn. Cục trưởng Cục Hải quan Hải Phòng Nguyễn Tiến Lộc phản ánh, chưa bao giờ số thu hải quan lại thấp như năm nay. Tính đến ngày 12- 6 mới thu được 12.408 tỷ đồng, bằng 25,2% mức dự toán cả năm. Nếu ước tới ngày 30- 6 thì chỉ đạt 13.890 tỷ đồng, bằng 28,23% mức kế hoạch năm. Ông Lộc ước tính, cả năm 2012 chỉ  cóp thể thu được khoảng 28.300 tỷ đồng, đạt 57,3% dự toán cả năm.

Lãnh đạo các ngành cho biết, số thu ngân sách thấp chủ yếu là do khu vực DN bị ảnh hưởng nặng nề của suy thoái kinh tế. Một số DN vẫn có số nộp ngân sách cao năm nay sụt giảm khá nhiều như Công ty CP bia Hà Nội- Hải Phòng giảm nộp gần 20 tỷ đồng; Công ty CP Khu công nghiệp Sài Gòn- Hải Phòng giảm hơn 44 tỷ đồng; Công ty CP vận tải biển Vinaship giảm 8 tỷ đồng; Công ty CP Matexim giảm hơn 17 tỷ đồng… Cục Hải quan cho rằng, việc hạn chế nhập siêu, các mức thuế suất nhập khẩu giảm, số DN tạm ngừng hoạt động và giải thể khá nhiều là nguyên nhân chủ yếu làm giảm thuế xuất nhập khẩu.

Cán bộ Phòng kiểm tra thuế số 1 (Cục Thuế thành phố) kiểm tra, rà soát lại nguồn thu.

Giải pháp thu đúng, thu đủ

Hải Phòng là thành phố lớn, phải tự chủ về ngân sách, không những thế còn phải trích nộp một tỷ lệ nhất định về trung ương. Vì thế, nếu không tìm biện pháp tăng thu, cân đối ngân sách sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, kể cả chi thường xuyên chứ chưa nói tới các khoản chi cho đầu tư phát triển. Do đó, thu ngân sách được thành phố xác định là một nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách cần tập trung chỉ đạo điều hành trong những tháng cuối năm. Sắp tới, thành phố sẽ tổ chức hội nghị chuyên đề về công tác thu ngân sách, phân tích, đánh giá rõ tiềm năng, vị thế, khả năng thu, nguồn thu và đề ra các giải pháp nhằm thu đúng, thu đủ các khoản phải thu vào ngân sách.

Theo dự báo, công tác thu ngân sách cuối năm tuy có một số khó khăn nhưng cũng bắt đầu xuất hiện những yếu tố thuận lợi hơn. Khó là do thực hiện NQ 13 của Chính phủ, các khoản thuế mà DN ước được giãn, hoãn, miễn trên địa bàn thành phố có thể lên tới hơn 300 tỷ đồng. Nhưng bên cạnh đó, khi DN được tạo điều kiện, giãn nộp thuế sẽ có thể giải quyết được một số khó khăn về tài chính, tiếp tục phát triển và phát sinh số nộp ngân sách trong thời gian tới. Tuy nhiên, vẫn phải chờ đợi bởi khu vực DN hiện nay chưa thoát khỏi khó khăn, nhiều DN thua lỗ, không có lợi nhuận, không nộp được ngân sách. Trong khi đó, số thu từ DN vẫn chiếm tỷ trọng lớn, tới 70- 80% trong cơ cấu thu ngân sách của thành phố.

Vì vậy, ngoài việc tích cực khai thác các nguồn thu từ khu vực DN, thì công tác chống nợ đọng cũng cần được coi trọng, kể cả thuế xuất nhập khẩu và thuế nội địa. Các ngành Hải quan, Thuế đều nhiều lần đề xuất với các ngành Công an, Ngân hàng cùng phối hợp để thu róc các khoản thuế còn nợ đọng nhưng kết quả còn hạn chế, sự phối hợp chưa nhịp nhàng. Ngoài ra, nguồn thu từ đất cũng cần được khai thác tích cực hơn, đóng góp vào số thu chung của thành phố.

Có nhiều ý kiến cho rằng, cần phải phân tích, làm rõ tại sao sản lượng hàng hóa qua Cảng khu vực Hải Phòng 6 tháng qua tăng trưởng tới 17%; chỉ số phát triển công nghiệp của Hải Phòng tuy chưa đạt mức kế hoạch đề ra, nhưng cũng tăng tới hơn 6% mà số thu ngân sách lại sụt giảm nhiều tới như vậy. Rõ ràng, câu chuyện thu ngân sách đang trở nên nóng và là vấn đề cần được các cấp, ngành, địa phương, DN cùng chung tay làm rõ, quyết tâm thu đạt kết quả cao nhất,  bảo đảm cân đối thu chi ngân sách trên địa bàn, góp phần thực hiện tốt các chỉ tiêu KTXH, giữ vững quốc phòng an ninh của địa phương./.

                                                                                        Hồng Thanh